Gece saat ikide koridorda bir koşuşturma başlıyor, ardından bir şey yere düşüyor. Sabah ise kediniz bütün gün koltukta uyuyor ve oyuncaklarına dönüp bakmıyor. Bu tablo çoğu zaman "yaramaz kedi" değil, gün içinde enerjisini atamayan, canı sıkılan bir kedi demektir. Bu rehberde evde kedinizle nasıl oyun oynayacağınızı, hangi kedi oyuncaklarının ve zeka oyuncaklarının işe yaradığını, evi kedi için nasıl daha ilgi çekici hâle getireceğinizi ve oyunda nelerden kaçınmanız gerektiğini bulacaksınız.
Kısaca
- Kedi oyunları av davranışını taklit etmelidir: gizlen, takip et, sıçra, yakala. Oyun her zaman kedinin bir şeyi "yakalamasıyla" bitmeli.
- Günde birkaç kısa oyun seansı, haftada bir uzun seanstan çok daha işe yarar.
- Zeka oyuncakları (mama topu, mama bulmacası) kedinin yemeğini çalışarak bulmasını sağlar; kolay seviyeden başlayın.
- Oyuncakları dönüşümlü kullanın: hepsi ortada durursa kedi kısa sürede sıkılır.
- İp, kurdele, lastik ve yutulabilecek küçük parçalar oyun bitince kaldırılmalıdır.
Kediler neden oyun oynamaya ihtiyaç duyar?
Ev kedisinin maması kabında hazırdır, ama av içgüdüsü yerinde durur. Doğada bir kedi gününün önemli bir kısmını av aramak, beklemek ve kovalamakla geçirir. Evde bu içgüdünün bir çıkışı olmazsa enerji başka yerlere yönelir.
Enerji ve kilo
Hareketsiz bir kedi, özellikle kısırlaştırıldıktan sonra kolayca kilo alabilir. Düzenli oyun, kedinin gün içinde hareket etmesinin en kolay yoludur. Mama miktarı da bu işin diğer yarısıdır; bunun için kedi maması seçimi rehberimize bakabilirsiniz.
Can sıkıntısı ve istenmeyen davranışlar
Canı sıkılan kedi kendine iş bulur: gece koşturmaları, ayak bileğine pusu kurma, masadaki eşyaları yere atma veya mobilyaları tırmalama bunların en bilinenleridir. Bu davranışların bir kısmı oyunla belirgin şekilde azalabilir. Tırmalama ayrıca ele alınması gereken bir ihtiyaçtır; ayrıntıları kedi tırmalama rehberimizde anlattık.
Sizinle bağ
Oyun, kediyle güven kurmanın en hızlı yollarından biridir. Yeni sahiplendiğiniz, henüz çekingen bir kedi önce elinizden kaçabilir, ama bir oltanın ucundaki tüyün peşine düşmekten kendini alamaz. Zamanla o oltayı tutan kişiyle oyunu ilişkilendirir.
Kediyle nasıl oyun oynanır?
Bir oyuncağı kedinin önüne atıp beklemek çoğu zaman yeterli olmaz. Kediler hareket eden, kaçan ve saklanan şeylere ilgi duyar. Oyunu bir av sahnesi gibi düşünün.
Av gibi hareket ettirin
Olta oyuncağının ucunu kedinin yüzüne doğru sallamak yerine ondan uzaklaştırın. Gerçek bir fare veya kuş, kediye doğru koşmaz; kaçar, bir eşyanın arkasına saklanır, bir an durur. Oyuncağı koltuğun arkasından yavaşça çıkarın, yerde kısa kısa hareket ettirin, sonra birden çekin. Kedinin gözbebeklerinin büyüdüğünü, kuyruğunun seğirdiğini ve arka ayaklarını oynattığını görürseniz doğru yoldasınız.
Oyunu yakalamayla bitirin
Kedinin oyuncağı ara ara yakalamasına izin verin ve seansın sonunda mutlaka yakalasın. Hiç yakalayamadığı bir oyun kedide hayal kırıklığı bırakabilir. Oyun bitince küçük bir ödül maması veya öğün vermek, "avla, ye, dinlen" döngüsünü tamamlar. Birçok kedi bundan sonra temizlenip uykuya geçer.
Kısa ve sık seanslar
Kediler uzun süreli koşucu değil, kısa süreli sprinterdir. Birçok kedi için 5 ila 15 dakikalık seanslar yeterlidir; günde iki üç kez tekrarlamak idealdir. Kedi hızlı soluyorsa, ağzı açık nefes alıyorsa veya ilgisini kaybettiyse oyunu bitirin. Ağzı açık nefes alma oyundan sonra hızla geçmiyorsa veteriner kontrolü gerekir.
Ellerinizi oyuncak yapmayın
Yavru kedinin parmaklarınızı ısırması ilk başta sevimli gelebilir, ama kedi el ve ayakların oyuncak olduğunu öğrenir. Büyüdüğünde aynı oyun çizik ve ısırığa dönüşür. Kedi elinize saldırırsa elinizi çekip hareketsiz kalın ve hemen bir oyuncağa yönlendirin.
Hangi kedi oyuncakları işe yarar?
Pahalı bir oyuncak her zaman en iyisi değildir. Birçok kedi bir karton kutuya veya buruşturulmuş bir kâğıda saatlerce ilgi gösterebilir. Önemli olan oyuncağın kedinizin oyun tarzına uymasıdır.
| Oyuncak türü | Ne işe yarar? | Kimlere uygun? | Dikkat |
|---|---|---|---|
| Olta (çubuk ve ip ucunda tüy, kumaş) | Takip, sıçrama, yakalama | Hemen her kedi; özellikle enerjik gençler | Yalnızca sizinle oynanır, sonra kaldırılır |
| Küçük toplar, peluş fareler | Kendi başına kovalama | Tek başına oynamayı seven kediler | Yutulabilecek kadar küçük olmamalı |
| Tekme yastığı (uzun peluş) | Sarılıp arka ayaklarla tekmeleme | Elleri ısıran, boğuşmayı seven kediler | Dikişleri sökülürse değiştirin |
| Mama topu, mama bulmacası | Çalışarak yiyecek bulma | Hızlı yiyen, evde yalnız kalan kediler | Kolay seviyeden başlayın |
| Tünel, karton kutu | Saklanma, pusu kurma | Çekingen ve meraklı kediler | Bant ve zımbaları çıkarın |
| Lazer ışığı | Hızlı kovalama | Kısa süreli ek oyun | Göze tutmayın; sonunda gerçek bir oyuncakla bitirin |
Kedi otu ve benzeri bitkiler
Kedi otu içeren oyuncaklar bazı kedilerde kısa süreli bir heyecan yaratır. Ancak her kedi kedi otuna tepki vermez; yavrularda etkisi genellikle görülmez. Kediniz ilgilenmiyorsa bunda bir sorun yoktur, başka oyuncak türlerini deneyin.
Zeka oyuncakları: kediniz yemeğini çalışarak bulsun
Zeka oyuncakları, kedinin mamaya ulaşmak için bir şey çözmesini gerektirir: topu yuvarlamak, bir kapağı itmek veya patisini bir deliğe sokmak gibi. Bu, doğadaki "yiyeceği aramak" davranışına en yakın oyundur ve özellikle gün içinde evde yalnız kalan kediler için iyi bir uğraştır.
Evde yapabileceğiniz basit zeka oyunları
- Yumurta kolisi: Kartonun gözlerine birkaç tane kuru mama koyun. Kedi patisiyle çıkarmaya çalışır.
- Delikli şişe: Temiz bir plastik şişeye mama tanesinden biraz büyük delikler açın, birkaç mama koyup kapağını kapatın. Kedi yuvarladıkça mama düşer. Kenarları kesik veya keskin olmamasına dikkat edin.
- Tuvalet kâğıdı ruloları: Bir ayakkabı kutusuna ruloları dik dizin, bazılarının içine mama bırakın.
- Saklambaç: Kedi başka odadayken birkaç mamayı evin farklı yerlerine saklayın. Önce kolay yerlerden başlayın.
Zorluk seviyesini doğru ayarlayın
Kedi ilk denemede hiçbir şey çıkaramazsa vazgeçer. Başlangıçta mamanın bir kısmını görünür bırakın, kedi oyunu çözdükçe zorlaştırın. Zeka oyuncağı ilk birkaç gün sizin yanınızda kullanılmalı; kedinin takılıp kalmadığından ve oyuncağın sağlam olduğundan emin olun.
Dikkat: Zeka oyuncağına koyduğunuz mamayı günlük porsiyondan düşün. Ödül mamalarını ve oyun sırasında verilen yiyecekleri ayrıca eklerseniz kedi farkında olmadan fazla yiyebilir.
Evde zenginleştirme: oyuncak dışında neler yapılabilir?
Zenginleştirme, kedinin yaşadığı alanı onun doğal ihtiyaçlarına göre düzenlemektir. Oyun bunun bir parçasıdır, ama tek parçası değildir.
Yükseklik
Kediler yüksekten etrafı izlemeyi sever. Bir kedi ağacı, boşaltılmış bir rafın üstü veya pencere önüne yerleştirilmiş sağlam bir platform kediye kendi "gözetleme kulesini" verir. Birden fazla kedi olan evlerde yükseklik, kedilerin birbirinden uzak durabilmesi için de önemlidir; bu konuyu birden fazla kedi rehberimizde ele aldık.
Pencere ve dış dünya
Kuşları, yaprakları ve sokağı izlemek birçok kedi için en sevilen "televizyon"dur. Pencereye yakın bir yatak veya raf koymak bunun için yeterlidir. Pencereler ve balkon mutlaka güvenli olmalı: kedi düşmelerinin önüne ancak tel veya file ile geçilebilir; açık pencere ve korumasız balkon risk taşır.
Saklanma yerleri
Karton bir kutu, üstü örtülü bir yatak veya bir dolabın alt bölmesi kediye güvende hissedeceği bir köşe sağlar. Özellikle yeni sahiplenilen, evdeki misafirlerden veya seslerden çekinen kediler için bu çok önemlidir. Evin yeni bir kediye nasıl hazırlanacağını kedi sahiplenmeden önce bilmeniz gereken 12 şey yazısında bulabilirsiniz.
Oyuncak rotasyonu
Bütün oyuncakların sürekli ortada durması, kedinin onları "eşya" gibi görmesine yol açar. Oyuncakların yarısını bir kutuya kaldırın ve birkaç günde bir değiştirin. Kutudan çıkan eski oyuncak kediye yeniymiş gibi gelir.
Yaşa ve karaktere göre oyun
Her kedi aynı şekilde oynamaz. Aşağıdaki liste, kedinize hangi oyun tarzının uyduğunu bulmanıza yardımcı olabilir.
- Yavru kedi: Enerjisi çok, dikkati kısadır. Kısa ve sık oyunlar, yumuşak oyuncaklar ve el yerine oyuncakla oynama alışkanlığı bu dönemde kazanılır. Yavru kedinin ilk haftaları için yavru kedi bakımı rehberimize bakın.
- Genç ve yetişkin kedi: Olta oyunları, sıçrama gerektiren hareketler ve zeka oyuncakları en çok işe yarar.
- Yaşlı kedi: Oyunu bırakmaz ama temposu düşer. Yerde, yavaş hareket eden oyuncaklar ve kolay zeka oyunları seçin; sıçramayı zorlamayın. Ayrıntılar için yaşlı hayvan bakımı yazımıza göz atın.
- Çekingen veya sokaktan gelen kedi: Önce uzaktan oynanabilen uzun saplı oltalarla başlayın, kediye yaklaşmayı kendisine bırakın. Sokak kedisi sahiplenme rehberimiz bu süreçte işinize yarar.
Oyunda güvenlik: bu hataları yapmayın
- İp ve kurdeleyi ortada bırakmak: Kediler ip, ip ucu, kurdele, tel ve lastik bant gibi şeyleri yutabilir; bu durum bağırsaklarda ciddi bir soruna yol açabilir. Olta oyuncaklarını oyun bitince ulaşamayacağı bir yere kaldırın. Kedinizin ağzından ip sarktığını görürseniz çekmeyin, hemen veterinere gidin.
- Lazeri tek oyun yapmak: Lazer noktası hiçbir zaman yakalanamaz. Kullanacaksanız ışığı gerçek bir oyuncağın üzerinde bitirin ve kedinin gözüne tutmayın.
- Kediyi oyuna zorlamak: İlgisi olmayan bir kedinin yüzüne oyuncak sallamak onu bunaltır. Kısa deneyin, olmazsa başka bir saatte tekrar deneyin.
- Bozuk oyuncakları kullanmaya devam etmek: Gözü, zili veya tüyü kopmuş oyuncaklar yutulabilir. Düzenli kontrol edip yıpranmış olanları atın.
- Ani bir değişikliği göz ardı etmek: Her zaman oynayan bir kedi birden oyunla ilgilenmeyi bırakır, saklanır veya iştahsızlaşırsa bu bir sağlık sorununun işareti olabilir. Kedilerde hastalık belirtileri rehberimiz ne zaman veterinere gitmeniz gerektiğini anlatıyor.
Evdeki ipler kadar bazı bitkiler, ilaçlar ve temizlik ürünleri de kediler için tehlikelidir. Evi kediye göre güvenli hâle getirmek için evde hayvan güvenliği rehberimizi okuyabilirsiniz.
Bir haftalık oyun planı örneği
Çalışan bir hane için uygulanabilir basit bir plan şöyle olabilir. Saatleri kendi düzeninize göre değiştirin; önemli olan her günün benzer bir ritmi olmasıdır.
- Sabah, işe çıkmadan önce: 5–10 dakika olta oyunu, ardından kahvaltı.
- Gün içinde: Kahvaltı mamasının bir kısmı mama topunda veya yumurta kolisinde.
- Akşam: 10–15 dakika oyun; tünel, saklambaç veya tekme yastığı.
- Yatmadan önce: Kısa ve yorucu bir olta oyunu, ardından akşam öğünü. Bu düzen, gece koşturmalarını azaltmaya yardımcı olabilir.
- Hafta sonu: Oyuncak kutusunu değiştirin, yeni bir zeka oyunu deneyin.
Sık sorulan sorular
Kediyle günde ne kadar oyun oynanmalı?
Kesin bir süre yoktur. Birçok kedi için günde iki üç kez, 5 ila 15 dakikalık seanslar yeterlidir. Genç ve enerjik kediler daha fazlasını isteyebilir.
Kedim oyuncaklarla neden ilgilenmiyor?
Oyuncak kedinin tarzına uymuyor olabilir, sürekli ortada durduğu için sıkıcı gelmiş olabilir veya hareket ettirme biçimi av gibi değildir. Farklı türler deneyin ve oyuncakları dönüşümlü kullanın. Kedi daha önce oynarken birden ilgisini kaybettiyse veterinere danışın.
Kedi gece neden koşturur?
Kediler özellikle sabah erken ve akşam saatlerinde daha hareketlidir. Gündüz enerjisini atamayan kedi gece oyun arar. Yatmadan önce yorucu bir oyun ve ardından öğün vermek genellikle işe yarar.
Lazer ışığıyla oynamak kediye zararlı mı?
Doğru kullanıldığında kısa süreli bir ek oyun olabilir. Işığı kedinin gözüne tutmayın ve oyunu kedinin yakalayabileceği gerçek bir oyuncakla bitirin.
Kedi zeka oyuncağı evde nasıl yapılır?
Yumurta kolisi, delikli plastik şişe veya bir ayakkabı kutusuna dizilmiş tuvalet kâğıdı ruloları en kolay seçeneklerdir. İçine birkaç tane kuru mama koyup kedinin çıkarmasını sağlayın.
Yetişkin kedi oyun oynamayı öğrenebilir mi?
Evet. Özellikle sokaktan veya barınaktan gelen bazı kediler başta oyuna ilgisiz görünebilir. Sakin bir ortamda, uzun saplı bir oltayla ve sabırla denemek çoğu zaman sonuç verir.
Kedim oyun sırasında elimi ısırıyor, ne yapmalıyım?
Elinizi çekip hareketsiz kalın ve kediyi hemen bir oyuncağa veya tekme yastığına yönlendirin. Ellerinizle hiç oynamamak bu alışkanlığın oluşmasını engeller.
