Sabah kapıdan çıktığınızda apartman girişinde kıvrılmış bir kedi görüyorsunuz. Ya da her gün aynı köşede bekleyen köpeğin su kabının buz tuttuğunu fark ediyorsunuz. Kış gelince sokakta yaşayan hayvanlar için soğuk, su bulmak ve kuru bir yer bulmak en büyük derdi olur. İyi haber şu: Birkaç kap su, düzenli bir mama noktası ve doğru yapılmış basit bir barınak bile büyük fark yaratır. Bu rehberde kış aylarında sokak hayvanlarına evden, bütçenizi zorlamadan nasıl yardım edebileceğinizi adım adım anlatıyoruz.
Kısaca
- Mamayı her gün aynı saatte ve aynı yere koyun; kışın kuru mama donmadığı için daha pratiktir.
- Su kabını gün içinde birkaç kez kontrol edin. Suya tuz, şeker veya donmayı önleyici bir şey katmayın.
- Barınakta battaniye yerine saman veya kuru talaş kullanın; battaniye ıslanır ve donar.
- Arabaya binmeden önce kaputa vurun; soğukta kediler sıcak motorun içine girebilir.
- Yaralı veya hasta bir hayvan görürseniz belediyenin veteriner hizmetine ya da yerel gönüllülere haber verin.
Kışın sokak hayvanlarını en çok ne zorlar?
Soğuğun kendisi kadar ıslaklık da tehlikelidir. Islak tüy hayvanı korumaz, rüzgârla birleşince vücut ısısı hızla düşer. Yavrular, yaşlı hayvanlar, çok zayıf olanlar ve kısa tüylü köpekler bu dönemde en çok zorlananlardır. Kış aylarında hayvanların enerji ihtiyacı da artar; yiyecek bulmak ise kar ve yağmurla zorlaşır. Donmuş su kapları, kapalı bodrum kapıları ve ısınmak için sığındıkları otopark ve araç motorları da ayrı riskler oluşturur.
Sokak hayvanları için mama nasıl verilmeli?
Kışın en etkili yardım, düzenli beslemedir. Hayvanlar beslenme noktasını ve saatini kısa sürede öğrenir; böylece yiyecek aramak için soğukta daha az dolaşır.
- Kuru mama tercih edin: Yaş mama soğukta kısa sürede donar. Yaş mama verecekseniz az miktarda koyun ve hemen yenmesini sağlayın.
- Yemek artığı vermeyin: Baharatlı, tuzlu, soğanlı yemekler, pişmiş kemik ve tatlılar hayvanlara zarar verebilir. Hangi besinlerin tehlikeli olduğunu evde hayvan güvenliği yazımızda listeledik.
- Süt vermeyin: Yetişkin kedi ve köpeklerin çoğu sütü iyi sindiremez; ishal, soğukta hayvanı daha da güçsüz bırakır.
- Kapalı ve kuru bir nokta seçin: Mamayı saçak altına, yağmurun ulaşmadığı bir köşeye koyun. Yerden biraz yükseltilmiş bir tabla veya ters çevrilmiş bir kasa ıslanmayı azaltır.
- Temiz tutun: Artan mamayı ve ambalajları toplayın. Temiz bir beslenme noktası komşuların şikâyetini azaltır ve haşere çekmez.
Ne kadar mama koymalı?
Yenmeyip bekleyen mama hem israf olur hem de başka hayvanları ve kuşları çeker. Birkaç gün boyunca ne kadarının yendiğine bakın ve miktarı buna göre ayarlayın. Bölgenizde başka besleyenler varsa onlarla konuşup saatleri paylaşmak, aynı noktaya fazla mama yığılmasını önler.
Su kabının donması nasıl önlenir?
Kışın susuzluk sanıldığından daha büyük bir sorundur; kar ve buz içilebilir su değildir. Su için şunları deneyebilirsiniz:
- Derin ve dar kap yerine geniş, plastik veya kalın bir kap kullanın. Metal kap hem çabuk soğur hem de dil yapışma riski taşır.
- Koyu renkli bir kabı güneş alan bir köşeye koymak donmayı geciktirir.
- Sabah ve akşam ılık su koyun, buzu kırıp kabı tazeleyin.
- Kabı rüzgârdan korunan bir yere koyun; bir köşe veya kasa arkası yeterlidir.
Dikkat: Suya tuz, şeker, alkol veya araç antifrizi gibi donmayı önleyen hiçbir şey eklemeyin. Antifriz tatlı tadıyla hayvanları çeker ve çok küçük miktarı bile zehirlidir. Araç bakımı yaparken dökülen antifrizi hemen temizleyin.
Basit bir kış barınağı nasıl yapılır?
Barınağın amacı hayvanı rüzgârdan, ıslaklıktan ve yerden gelen soğuktan korumaktır. Büyük ve gösterişli olması gerekmez; hatta küçük bir barınak, hayvanın kendi vücut ısısıyla daha çabuk ısınır.
- Malzeme seçin: Köpük (strafor) kutu, kapaklı büyük bir plastik saklama kutusu veya ahşap bir kasa kullanılabilir. Karton kutu ıslanınca dağılır; ancak naylonla sarılıp yerden yükseltilirse geçici olarak işe yarar.
- Kapıyı küçük açın: Kediler için yaklaşık bir yumruk büyüklüğünde, köpek için ise hayvanın sığacağı kadar bir giriş açın. Girişi yerden birkaç parmak yukarıda yaparsanız içeri su ve kar girmez.
- Yerden yükseltin: Barınağı tahta, palet veya tuğlaların üzerine koyun. Soğuk ve ıslaklığın büyük kısmı yerden gelir.
- İçini saman veya kuru talaşla doldurun: Saman ıslansa bile ısıyı tutmaya devam eder. Battaniye, havlu ve kıyafetler ise nemi emer, donar ve barınağı soğutur.
- Girişi rüzgâra ters yönde yerleştirin: Mümkünse duvar dibine, sessiz ve trafikten uzak bir köşeye koyun.
Barınağı apartman bahçesine veya ortak alana koymadan önce yöneticiyle ve komşularla konuşmak, barınağın kaldırılmasını önler.
| Malzeme | Barınak içinde işe yarar mı? | Neden? |
|---|---|---|
| Saman | Evet | Kuru kalır, içinde hava tutar, hayvan içine gömülebilir |
| Kuru talaş | Evet | Saman bulamazsanız iyi bir alternatif; ıslanınca değiştirin |
| Battaniye, havlu | Hayır | Nemi emer, donar ve soğuğu içeride tutar |
| Gazete, karton | Kısa süreli | İlk gün işe yarar, ıslanınca dağılır |
| Köpük kutu | Evet (dış kutu olarak) | Isıyı iyi tutar; ağırlıkla sabitlenmelidir |
Araç motoru ve otoparklarda nelere dikkat etmeli?
Soğuk havalarda kediler, yeni park edilmiş arabaların motor bölümüne veya tekerlek üstüne girerek ısınır. Arabaya binmeden önce kaputa birkaç kez vurun, kapıyı sertçe kapatın veya kornaya kısaca basın. Motoru çalıştırmadan önce birkaç saniye bekleyin. Bu basit alışkanlık kışın birçok kazayı önler. Kapalı otopark ve bodrumlarda da kapı kapanmadan önce içeride hayvan kalmadığından emin olun.
Yaralı veya hasta bir hayvan görürseniz ne yapmalı?
Titreyen, hareket etmeyen, topallayan, yarası olan veya burun ve gözünden akıntı gelen bir hayvan yardıma ihtiyaç duyar. Önce kendi güvenliğinizi düşünün; korkmuş ya da acı çeken hayvanlar ısırabilir. Köpeğin gerginlik işaretlerini köpek vücut dili rehberimizde anlattık.
- Bulunduğunuz yerin belediyesine (çoğu ilde 153 çağrı merkezi) veya belediye veteriner hizmetine haber verin.
- Yerel hayvan hakları grupları ve gönüllüler çoğu zaman hızlı yönlendirme yapabilir.
- Hayvanı bir kutuya alabiliyorsanız sıcak ve sessiz bir yerde tutun, zorla yemek veya su vermeyin ve bir veteriner hekime götürün.
Boynunda tasma olan veya bakımlı görünen bir hayvan kaybolmuş olabilir. Bu durumda kayıp hayvan rehberimizdeki adımlar ve kayıp ilanları sayfamız işinize yarar.
Kediler ve köpekler için ihtiyaçlar farklı mı?
Sokak kedileri
Kediler küçük, kapalı ve yüksek yerleri sever. Tek kişilik küçük barınaklar onlar için idealdir; birkaç kedi birbirine sokularak aynı barınağı paylaşabilir. Kediler köpeklerin ulaşamadığı yerleri tercih ettiği için mama ve barınağı köpeklerin sık geçtiği yerlerden uzak tutmak, kedilerin rahatça beslenmesini sağlar.
Sokak köpekleri
Köpekler genellikle gruplar halinde dolaşır ve daha büyük bir barınağa ihtiyaç duyar. Kısa tüylü ve zayıf köpekler soğuktan daha çok etkilenir. Köpeklerin beslenme noktasını yerleşim yerinin hemen girişine değil, insanların ve çocukların yoğun geçmediği bir köşeye kurmak, hem köpekleri hem çevredekileri rahatlatır. Köpeklere yaklaşırken ani hareketlerden kaçının ve mamayı bırakıp birkaç adım uzaklaşın.
Komşularla nasıl uyum sağlanır?
Sokak hayvanlarına yardım ederken en sık yaşanan sorun komşularla anlaşmazlıktır. Birkaç basit kural bu sorunu çoğu zaman çözer. Beslenme noktasını kapı önüne veya otopark girişine kurmayın. Mamayı ve kapları her gün kontrol edip çevreyi temiz bırakın. Hayvanlardan rahatsız olan komşulara kısırlaştırma ve düzenli besleme sayesinde hayvanların daha sakin olduğunu anlatın. Bu konuda belediyeyle ve diğer gönüllülerle birlikte hareket etmek, tek başına uğraşmaktan çok daha etkilidir.
Bu hataları yapmayın
- Barınağa battaniye koymak: İyi niyetli ama soğuğu artıran en yaygın hatadır. Saman veya talaş kullanın.
- Mamayı her gün farklı yere koymak: Hayvanlar noktayı öğrenemez, mama da başka hayvanlara veya çöpe gider.
- Beslenme noktasını kirli bırakmak: Komşularla sorun yaşamanın en hızlı yolu budur ve hayvanlara olan tepkiyi artırır.
- Hayvanı zorla eve almaya çalışmak: Korkmuş bir sokak hayvanını yakalamaya çalışmak hem sizi hem onu yaralayabilir. Gönüllülerden destek alın.
- Yalnızca kış başında ilgilenmek: Düzenli bakım en çok ocak ve şubatta, havanın en soğuk olduğu dönemde gerekir.
Kış öncesi kontrol listesi
- Beslenme noktası kapalı ve kuru bir yerde mi?
- Su kabı geniş, plastik ve rüzgârdan korunan bir yerde mi?
- Barınak yerden yükseltildi ve içi samanla dolduruldu mu?
- Komşular ve apartman yöneticisi bilgilendirildi mi?
- Belediyenin veteriner hizmeti ve yerel gönüllülerin numaraları telefonunuzda kayıtlı mı?
- Arabaya binmeden önce kaputa vurmayı alışkanlık haline getirdiniz mi?
Uzun vadede nasıl yardım edebilirsiniz?
Kış yardımı soğuk günleri atlatmayı sağlar; sokaktaki hayvan sayısını azaltmak ise kısırlaştırma ve sahiplendirmeyle mümkündür. Bölgenizdeki hayvanların kısırlaştırılması için belediyeyle iletişime geçebilir, gönüllü gruplara destek olabilirsiniz. Kısırlaştırmanın faydalarını kısırlaştırma yazımızda anlattık.
Evinizde yer varsa bir hayvana kış boyunca geçici yuva olmak veya kalıcı olarak sahiplenmek en büyük yardımdır. Sokaktan bir kedi almayı düşünüyorsanız ilk günler için sokak kedisi sahiplenmek rehberimize bakın. Sokaktaki bir hayvan için yuva arıyorsanız sahiplendirme ilanı nasıl verilir yazımızdaki ipuçlarıyla ücretsiz ilan verebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Sokak kedilerine kışın hangi mama verilmeli?
Kuru kedi maması en pratik seçenektir, çünkü donmaz ve uzun süre bozulmaz. Yaş mama verecekseniz az miktarda koyun ve hemen yenmesini sağlayın.
Sokak köpeklerine ekmek vermek doğru mu?
Ekmek karın doyurur ama köpeğin ihtiyacı olan besinleri karşılamaz. Mümkünse köpek maması verin; ekmek ancak ara sıra ve az miktarda olabilir.
Kedi barınağına battaniye konur mu?
Hayır. Battaniye nemi emer ve donar. Barınağın içini saman veya kuru talaşla doldurun.
Sokak hayvanları kışın donar mı?
Sağlıklı yetişkin hayvanlar kuru bir sığınak bulduğunda soğuğa daha iyi dayanır. Islaklık, açlık ve hastalık ise riski artırır. Bu yüzden kuru barınak, düzenli mama ve su en önemli yardımdır.
Apartman bahçesine kedi evi koymak yasak mı?
Bu konuda apartmanınızın yönetim planı ve kat malikleri kararları belirleyicidir. Barınağı koymadan önce yöneticiyle konuşmak ve temizliği üstlenmek sorun çıkmasını büyük ölçüde önler.
Yaralı sokak hayvanını kime bildirmeliyim?
Bulunduğunuz ilçenin belediyesine veya belediyenin veteriner hizmetine haber verin. Yerel gönüllüler de yönlendirme yapabilir.
Bir sokak hayvanına kalıcı yuva olmak isterseniz kedi sahiplendirme sayfamızdaki ücretsiz ilanlara göz atabilirsiniz.
