Bir sahiplendirme ilanında gözünüze bir kedi takıldı ve içinizden "hemen alalım" demek geçiyor. Bu heyecan çok güzel, ama bir kedi sizinle 15 yıl, hatta daha uzun yaşayabilir. Mama ve kum düzeninden veteriner bakımına, evdeki güvenlik önlemlerinden günlük ilgiye kadar üstleneceğiniz sorumlulukları baştan görmek, hem sizin hem de kedinin işini kolaylaştırır. Kedi sahiplenmeden önce aşağıdaki 12 konuyu netleştirin. Hepsine içtenlikle "evet" diyebiliyorsanız, büyük ihtimalle hazırsınız demektir.
Kısaca
- Kediler bağımsız görünse de her gün ilgi, oyun ve temiz bir tuvalet ister.
- Sahiplenmek ücretsizdir, ama mama, kum ve veteriner bakımı düzenli bir bütçe gerektirir.
- Pencerelere sineklik takmak, kedi güvenliği için alınacak en önemli önlemlerden biridir.
- Aşı, parazit koruması, kısırlaştırma ve mikroçip için veteriner hekiminizle bir plan yapın.
- Yeni gelen kedinin ilk günlerde saklanması normaldir. Ona alan ve zaman tanıyın.
1. Zaman ve ilgi ayırabilecek misiniz?
Kediler bağımsız görünse de düzenli ilgi, oyun ve etkileşim ister. Her gün birkaç kısa oyun seansı, tuvaletin temizlenmesi ve mama ile suyun kontrolü gerekir. Evde çok az vakit geçiriyorsanız, tek bir kedi yerine birbirine eşlik edebilecek iki kedi düşünmek daha doğru olabilir. Yavru kediler yetişkinlere göre çok daha fazla zaman ve gözetim ister.
2. Düzenli bakım masraflarına hazır mısınız?
Sahiplenmenin kendisi ücretsizdir; bakımı değil. Mama, kum, düzenli veteriner kontrolleri, aşılar, iç ve dış parazit koruması ve olası tedaviler için her ay pay ayırmanız gerekir. Beklenmedik hastalıklar için küçük bir birikim yapmak da iyi bir fikirdir. Bu masrafları önceden düşünmek, ileride zor bir kararla karşılaşmanızı önler.
3. Eviniz kediye uygun mu?
Kediler dikey alanı sever: kedi ağacı, raflar veya pencere kenarına konan bir yatak büyük fark yaratır. Pencerelere ve balkona sineklik ya da file taktırmak hayati önem taşır, çünkü yüksek katlardan düşme kedilerde sık görülen ve ciddi yaralanmalara yol açan bir kazadır. Zambak gibi bazı bitkiler kediler için çok tehlikelidir. Evdeki riskleri evde hayvan güvenliği rehberimizde listeledik.
4. Ev halkı ve diğer hayvanlarla uyum
Evde alerjisi olan biri var mı? Küçük çocuklara kediyle nasıl davranmaları gerektiği anlatıldı mı? Evde başka bir kedi veya köpek varsa, yeni kediyle tanışma kademeli olmalıdır: ilk günler ayrı bir odada, koku değişimi ve kapı arkasından etkileşimle başlanır. Bu süreç bazen haftalar alır. Adım adım tanışma için evde birden fazla kedi yazımıza bakabilirsiniz.
5. Kısırlaştırma planınız var mı?
Kısırlaştırma hem istenmeyen yavruların önüne geçer hem de kedinin sağlığına katkı sağlar. Dişilerde bazı üreme sistemi hastalıklarının riskini, erkeklerde idrarla işaretleme ve kavga kaynaklı yaralanmaları azaltır. Veterineriniz uygun zamanlama konusunda sizi yönlendirecektir; birçok meslek kuruluşu kedilerin beş aylık olmadan kısırlaştırılmasını destekler.
6. Aşı ve parazit takvimi
Yavru kedilerde karma aşı serisi, kuduz ve yaşa ve riske göre diğer aşılar planlanır. Tekrar aşılarının sıklığı her aşıda aynı değildir; ürüne, riske ve yerel kurallara göre veteriner hekim belirler. İç ve dış parazit koruması, kedi tamamen ev içinde yaşasa bile ihmal edilmemelidir. Sahiplendikten sonraki ilk hafta içinde bir veterinere görünün.
7. Ev kedisi mi, dışarı çıkan kedi mi?
Birçok veteriner hekim ve hayvan refahı kuruluşu, trafik, hastalık, zehirlenme ve kaybolma risklerine karşı kedinin ev içinde yaşamasını önerir. Ev içi yaşamı oyun, tırmanma alanları, pencere manzarası ve besleme bulmacalarıyla zenginleştirebilirsiniz. Bahçeye erişim isteniyorsa kaçışa karşı güvenli, çevresi kapalı bir alan düşünülebilir.
8. Doğru mama seçimi
Kediler zorunlu etçildir; taurin gibi besinleri yeterli düzeyde ancak hayvansal kaynaklardan alabilirler. Yaşına uygun (yavru, yetişkin, yaşlı), tam ve dengeli bir mama seçin. Yaş ve kuru mamayı birlikte kullanmak su alımını artırmaya yardımcı olur. Ani mama değişikliklerinden kaçının; yeni mamaya 7–10 günde kademeli geçin. Sahiplendiğiniz kedinin alıştığı mamayı önceki sahibinden mutlaka öğrenin.
9. Tuvalet (kum) düzeni
Genel kural: kedi sayısının bir fazlası kadar kum kabı. Kaplar sessiz, kolay ulaşılabilen ama mahremiyeti olan yerlerde bulunmalı. Topaklanan kum her gün temizlenmeli, kap düzenli olarak tamamen boşaltılıp yıkanmalıdır. Tuvalet dışına yapma çoğu zaman bir sağlık sorununun veya stresin işaretidir; ceza değil, veteriner kontrolü gerekir.
10. Tırmalama davranışı
Tırmalama doğal ve gereklidir; pençelerin bakımını sağlar ve bir iletişim yoludur. Mobilyayı korumanın yolu, birden fazla tırmalama yüzeyi (dikey ve yatay, sisal ve karton) sunmak ve kediyi bunları kullandığında ödüllendirmektir. Ayrıntılar için kedi tırmalama rehberimize bakabilirsiniz. Tırnak alma (onychectomy) operasyonu parmak ucunun kesilmesi demektir, kalıcı ağrı ve davranış sorunlarına yol açabilir ve birçok ülkede yasaktır; asla düşünülmemelidir.
11. Kimliklendirme: mikroçip
Kaçma ihtimaline karşı kedinizin mikroçiple kimliklendirilmesi ve kayıt bilgilerinin güncel tutulması, kaybolduğunda size ulaştırılmasının en güvenilir yollarından biridir. Süreci ve yasal durumu mikroçip rehberimizde anlattık. Tasma kullanılacaksa bir yere takıldığında kendiliğinden açılan güvenlik kilitli bir model seçin.
12. İlk günler: sabır
Yeni eve giren kedi ilk günlerde saklanabilir, az yiyebilir veya çekingen davranabilir. Bu normaldir. Ona küçük, sakin bir başlangıç odası ayırın; mama, su, kum ve saklanabileceği bir kutu koyun. Zorlamadan, kendi hızında keşfetmesine izin verin. Güven birkaç gün ile birkaç hafta arasında gelişir. Kedi iki üç gün boyunca hiç yemek yemiyorsa veteriner hekime danışın.
Hangi kedi size uygun?
Doğru kedi, en sevimli görünen kedi değil, yaşam düzeninize en çok uyan kedidir. Aşağıdaki tablo karar vermenize yardımcı olabilir.
| Durumunuz | Daha uygun seçenek | Neden? |
|---|---|---|
| Gün boyu evde değilsiniz | Yetişkin kedi veya birbirine alışkın iki kedi | Yavrular uzun süre yalnız kalmaya uygun değildir |
| Evde küçük çocuklar var | Sakin, insanlara alışkın yetişkin bir kedi | Karakteri bellidir, ani hareketlere daha toleranslıdır |
| İlk kez kedi sahipleniyorsunuz | Tuvalet alışkanlığı oturmuş yetişkin bir kedi | Daha az sürprizle başlarsınız |
| Evde başka bir kedi var | Diğer kedilerle yaşadığı bilinen bir kedi | Tanışma süreci genellikle daha kolay geçer |
| Oyun ve eğitim için bol vaktiniz var | Yavru kedi | Yoğun ilgi ve sosyalleşme ihtiyacını karşılayabilirsiniz |
İlan sahibine hangi soruları sormalısınız?
Kediyle tanışmadan önce ya da tanışma sırasında aşağıdaki soruları sormak, kedinin evinize uyup uymayacağını anlamanızı kolaylaştırır. Cevapları not almak, ilk haftaları planlarken de işinize yarar.
- Kaç yaşında, ne zamandır sizinle ve neden yeni yuva arıyor?
- Aşıları, parazit uygulamaları ve kısırlaştırma durumu nedir? Sağlık karnesi var mı?
- Hangi mamayı yiyor, hangi kumu kullanıyor?
- Çocuklarla, başka kedilerle veya köpeklerle yaşadı mı?
- Kucağa alınmayı, sevilmeyi sever mi? Neden korkar?
- Bilinen bir sağlık sorunu veya sürekli kullandığı bir ilaç var mı?
Kediyi görmeden kapora isteyen veya teslimat için para talep eden ilanlara karşı dikkatli olun. Tanışmayı mümkünse kedinin bulunduğu yerde yapın; bu sayede yaşadığı ortamı ve davranışını da görmüş olursunuz.
Kedi gelmeden önce hazırlık listesi
- Mama ve su kapları, alıştığı mamadan bir miktar
- Kum kabı ve kum
- Kapaklı, sağlam bir taşıma çantası
- Tırmalama tahtası ve birkaç oyuncak
- Saklanabileceği bir kutu veya yatak
- Pencere ve balkonlarda sineklik veya file
- Yakınınızdaki bir veteriner hekimin iletişim bilgileri
Bu hataları yapmayın
- Sadece fotoğrafa bakarak karar vermek: Kedinin yaşını, karakterini ve sağlık geçmişini öğrenin.
- Açık pencereyi önemsememek: "Bizim kedi atlamaz" düşüncesi en sık yapılan hatalardan biridir.
- İlk günden evin tamamını açmak: Küçük bir odayla başlamak kedinin daha çabuk rahatlamasını sağlar.
- Kediyi zorla kucağa almak: Güven, kedinin kendi isteğiyle yaklaşmasıyla kurulur.
- Tuvalet dışına yapınca cezalandırmak: Ceza sorunu çözmez, stresi artırır. Önce sağlık sorunlarını eleyin.
Sık sorulan sorular
Kedi sahiplenmek ücretli mi?
Hayır. Patisevgi'deki sahiplendirme ilanları ücretsizdir ve hayvan için para istenmez. Ücret talep edilen ilanlardan uzak durun. Bakım masrafları ise sahiplendikten sonra size aittir.
Yavru kedi mi, yetişkin kedi mi sahiplenmeliyim?
Yavrular daha fazla zaman, gözetim ve eğitim ister. Yetişkin kedilerin karakteri bellidir ve çoğu tuvalet alışkanlığı kazanmıştır. Yaşam düzeninize göre yukarıdaki tabloya bakabilirsiniz.
Kedi evde yalnız kalabilir mi?
Sağlıklı yetişkin kediler gün içinde birkaç saat yalnız kalabilir. Yine de her gün ilgi, oyun ve temiz bir tuvalete ihtiyaç duyarlar. Birkaç günlüğüne evden ayrılacaksanız birinin düzenli olarak gelip bakması gerekir.
Kedi alerjim varsa kedi sahiplenebilir miyim?
Alerjinin şiddetine bağlıdır. Kesin karar vermeden önce kedilerle zaman geçirip tepkinizi gözlemleyin ve bir hekime danışın. Tamamen alerji yapmayan bir kedi ırkı yoktur.
Yeni sahiplendiğim kedi neden saklanıyor?
Yeni ortam kediler için streslidir ve saklanmak doğal bir tepkidir. Onu zorla çıkarmaya çalışmayın; yakınında sakin vakit geçirin ve kendi gelmesini bekleyin.
Kedi sahiplendikten sonra ilk ne yapmalıyım?
Kediyi hazırladığınız sakin odaya yerleştirin, alıştığı mamayı verin ve ilk hafta içinde bir veteriner kontrolü planlayın. Genel süreç için kedi sahiplendirme rehberimize göz atabilirsiniz.
Kedim tırmalama tahtasını kullanmazsa ne yapmalıyım?
Tahtayı kedinin sık tırmaladığı yere yakın koyun, farklı malzeme ve açılarda seçenekler deneyin ve kullandığında ödüllendirin. Çoğu kedi doğru yüzeyi bulduğunda alışkanlığını değiştirir.
Karar vermeden önce son kontrol
Bu sorulara verdiğiniz cevaplar, yaşam düzeninizin bir kediye uygun olup olmadığını gösterir. Hazırsanız kedi sahiplendirme ilanlarında yalnızca görünüme değil; yaşa, karaktere, sağlık geçmişine ve ev koşullarınıza uyuma bakın.
Daha fazla okuma ve kaynaklar
Kedinizin bakımı ve sağlığı hakkında daha ayrıntılı okumak isterseniz aşağıdaki kuruluşların rehberlerine göz atabilirsiniz. Bu içerik veteriner hekim muayenesinin yerine geçmez; kedinize özel kararlar için hekiminize danışın.
- International Cat Care: kedi sahiplenmeyi düşünüyor musunuz? (İngilizce).
- RSPCA: kedi bakımı — İngiliz hayvan refahı derneğinin kedi rehberi (İngilizce).
- Blue Cross: kedi ve yavru kedi rehberi (İngilizce).
