Gerbil, Türkçede çöl faresi olarak da bilinen, uzun tüylü kuyruğu ve meraklı tavırlarıyla dikkat çeken küçük bir kemirgendir. Hamstere benzediği için çoğu zaman onunla karıştırılır, ama yaşam biçimi oldukça farklıdır: Gerbiller sosyaldir, gündüz de hareketlidir ve kazmayı çok sever. Bu rehberde gerbil sahiplenmeden önce bilmeniz gerekenleri, doğru yaşam alanını, kum banyosunu, beslenmeyi ve günlük bakımı anlatıyoruz.
Kısaca
- Sosyal hayvanlardır; genellikle aynı cinsiyetten iki kardeşle birlikte yaşamaları önerilir.
- Derin altlıkla kazı yapabilecekleri, kapalı tabanlı geniş bir yaşam alanı tel kafesten daha uygundur.
- Tüylerini temiz tutmak için düzenli kum banyosuna ihtiyaç duyarlar; toz değil, ince taneli banyo kumu kullanılmalıdır.
- Asla kuyruğundan tutmayın; kuyruk derisi kolayca sıyrılabilir.
- Ortalama birkaç yıl yaşarlar; sahiplenmeden önce bu süre boyunca bakım verebileceğinizden emin olun.
Gerbil nedir, hamsterden farkı ne?
Bu hayvanlar doğada kurak bölgelerde yaşayan, yer altında tüneller kazan küçük kemirgenlerdir. Evde en sık bakılan tür Moğol gerbilidir. Az su içerler, dışkıları kuru olur ve bu yüzden kokuları genellikle hafiftir.
| Özellik | Gerbil | Hamster |
|---|---|---|
| Sosyal yaşam | Grup hâlinde yaşar, yalnız kalmak istemez | Çoğu tür yalnız yaşamalıdır |
| Aktif olduğu saatler | Gün içinde kısa aralıklarla, gündüz de hareketli | Çoğunlukla akşam ve gece |
| Kuyruk | Uzun ve tüylü | Çok kısa |
| Kazma | Derin tüneller kazar | Kazar ama gerbil kadar yoğun değil |
| Banyo | Kum banyosu ister | Kum banyosundan hoşlanabilir |
Hamster bakımı hakkında bilgi almak isterseniz hamster bakımı rehberimize göz atabilirsiniz.
Gerbil kimler için uygun?
Meraklı ve hareketli oldukları için izlemesi keyifli hayvanlardır. Gündüz de uyanık oldukları için okul çağındaki çocuklu ailelerde ilgi çekerler. Ancak küçük ve hızlıdırlar; kucakta uzun süre durmayı pek sevmezler ve düşerlerse yaralanabilirler. Bu yüzden küçük çocukların bir yetişkin gözetiminde, yere yakın oturarak onlarla oynaması daha güvenlidir. Hangi hayvanın ailenize uygun olduğunu düşünüyorsanız çocuklu ailede hayvan sahiplenmek yazımız yardımcı olabilir.
Tek mi, iki gerbil mi?
Tek başına yaşamak çöl farelerini sıkabilir. En kolay yol, birlikte büyümüş aynı cinsiyetten iki kardeşi sahiplenmektir. Yetişkin ve birbirini tanımayan hayvanları bir araya getirmek kavgaya yol açabilir ve dikkatli bir tanıştırma süreci ister. Dişi ve erkeği birlikte tutmak çok hızlı üremeye neden olur; bunu önlemek için cinsiyetlerinden emin olun.
Yaşam alanı: kafes mi, cam hazne mi?
Bu küçük kemirgenler altlığı kazıp etrafa saçmayı ve tel kafes çubuklarını kemirmeyi sever. Bu yüzden pek çok bakıcı, üstü havalandırmalı tel kapakla örtülen geniş cam veya plastik bir hazneyi (örneğin geniş bir akvaryum) ya da alt kısmı derin, üstü tel olan kombine kafesleri tercih eder.
- Boyut: Alan ne kadar geniş olursa o kadar iyi. İki gerbil için dar kafesler yerine taban alanı geniş bir yaşam alanı seçin.
- Altlık derinliği: Tünel kazılabilmesi için altlık derin olmalıdır. Kâğıt bazlı altlık ile saman karışımı tünellerin daha iyi tutmasını sağlar.
- Kaçınılacak altlıklar: Çam ve sedir talaşı gibi kokulu ağaç talaşları ile parfümlü altlıklar uygun değildir.
- Yer: Doğrudan güneş almayan, cereyandan ve kalorifer peteğinden uzak, sakin bir köşe seçin.
- Havalandırma: Cam haznenin üstü tamamen kapatılmamalı, tel bir kapakla örtülmelidir.
Yaşam alanında neler olmalı?
- Saklanabilecekleri bir ev veya yuva (ahşap ya da seramik)
- Kemirmeye uygun, işlenmemiş ahşap parçalar, karton rulolar ve kutular
- Kum banyosu kabı
- Su şişesi veya devrilmeyen ağır bir su kabı
- Hayvanın boyuna uygun, tabanı düz ve kapalı bir koşu tekerleği (telli ve aralıklı tekerlekler kuyruğun ve ayakların sıkışmasına neden olabilir)
Kum banyosu nasıl yapılır?
Çöl fareleri tüylerindeki yağı ve kiri kum içinde yuvarlanarak temizler. Suyla yıkanmaları gerekmez ve önerilmez. Yaşam alanına haftada birkaç kez veya sürekli olarak bir kum kabı koyabilirsiniz.
- Kemirgenler için satılan ince taneli banyo kumunu kullanın.
- "Banyo tozu" olarak satılan çok ince ürünler solunum yollarını tahriş edebilir; tozu kalkan ürünlerden kaçının.
- Kabı ağır ve devrilmeyen bir seramik kaptan seçin.
- Kum kirlendiğinde eleyin veya yenisiyle değiştirin.
Gerbil ne yer?
Temel besinlerini bu türe özel hazırlanmış karma yem veya pelet oluşturur. Buna küçük miktarlarda taze sebze ve otlar eklenebilir.
- Temel besin: Türe özel yem karışımı. Ayçiçeği çekirdeği gibi yağlı tohumları sadece ara sıra ödül olarak verin.
- Taze besinler: Havuç, salatalık, brokoli gibi sebzelerden küçük parçalar. Yeni bir besini az miktarda deneyin.
- Su: Az su içseler de her zaman temiz suya erişebilmeleri gerekir.
- Verilmemesi gerekenler: Çikolata, şekerli ve tuzlu atıştırmalıklar, insan yiyecekleri ve evdeki zehirli bitkiler. Ev içindeki tehlikeli besin ve bitkileri evde hayvan güvenliği yazımızda listeledik.
Yemi bir kaba koymak yerine altlığın içine serpiştirmek, yiyeceğin arayarak bulunmasını sağlar ve onu meşgul eder.
Gerbil eve alıştırma ve ele alma
Yeni gelen hayvanlara ilk birkaç gün sadece yaşam alanlarını keşfetmeleri için zaman tanıyın. Sonra elinizi yaşam alanına koyup üzerinde küçük bir ödül tutun ve kendiliğinden yaklaşmasını bekleyin.
- Yukarıdan yakalamaya çalışmayın; avcı gibi algılanabilirsiniz.
- Avuçlarınızı birleştirip içine girmesini bekleyin ve yere yakın oturarak tutun.
- Asla kuyruğundan tutmayın. Kuyruk derisi kolayca sıyrılabilir ve bu ciddi bir yaralanmadır.
- Yaşam alanı dışında oynatırken kapalı, kaçamayacağı ve elektrik kablosu bulunmayan bir alan kullanın.
Temizlik ve günlük bakım
| Sıklık | Yapılacaklar |
|---|---|
| Her gün | Suyu tazeleyin, yem kabını kontrol edin, bozulabilecek taze besin artıklarını alın, hayvanların hareketli olduğundan emin olun. |
| Haftada bir | Kirlenmiş köşelerdeki altlığı değiştirin, kum banyosunu eleyin. |
| Birkaç haftada bir | Altlığın büyük kısmını yenileyin; tanıdık kokunun kalması için bir miktar temiz eski altlığı geri koyun. |
Tünel kazılmış derin altlığı çok sık tamamen boşaltmak, kurdukları düzeni bozar ve stres yaratabilir.
Ne zaman veteriner hekime gitmeli?
Küçük kemirgenler hastalıklarını saklama eğilimindedir. Aşağıdaki durumlarda egzotik hayvanlara bakan bir veteriner hekime danışın:
- Yemek yememe, hareketsizlik, kamburlaşarak oturma
- Burun veya göz çevresinde akıntı, hapşırma, hırıltılı solunum
- İshal veya altlıkta alışılmadık ıslaklık
- Kuyrukta yara, tüy dökülmesi veya ciltte kızarıklık
- Diş uzaması nedeniyle yemekte zorlanma
Yeni sahiplendiğiniz bir hayvanın ilk kontrolü için ilk veteriner ziyareti kontrol listemizden yararlanabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Tek bir hayvanı yalnız bırakmak
- Altlığı ince sermek ve kazmaya imkân tanımamak
- Telli veya aralıklı koşu tekerleği kullanmak
- Suyla yıkamak
- Kuyruğundan tutmak veya yüksekten düşmesine neden olmak
- Dişi ve erkeği birlikte tutmak
Sık sorulan sorular
Gerbil kaç yıl yaşar?
Genellikle birkaç yıl yaşar. Doğru beslenme, uygun yaşam alanı ve stressiz bir ortam ömürlerini olumlu etkiler.
Gerbil koku yapar mı?
Az su içtikleri ve dışkıları kuru olduğu için genellikle hafif kokarlar. Altlık düzenli değiştirilmezse koku oluşabilir.
Gerbil ısırır mı?
Korktuğunda, aniden yakalandığında veya elinizde yemek kokusu varsa ısırabilir. Sabırla ve yavaşça alıştırılan çöl fareleri genellikle ellerinize gelmeyi öğrenir.
Gerbil gece ses yapar mı?
Gün içinde kısa aralıklarla uyanıp uyurlar, bu yüzden gece de kazma ve kemirme sesleri duyulabilir. Yaşam alanını yatak odasının dışında tutmak uykunuzu kolaylaştırır.
Gerbil ile hamster aynı kafeste yaşar mı?
Hayır. Farklı türler birlikte tutulmamalıdır; kavga ve yaralanma riski vardır.
Tatile giderken gerbile kim bakar?
Kısa süreli yolculuklarda güvendiğiniz birinin her gün su ve yemi kontrol etmesi gerekir. Diğer seçenekler için tatilde evcil hayvan bakımı yazımıza bakabilirsiniz.
Küçük bir dost arıyorsanız ya da yuva arayan bir gerbiliniz varsa ilanlar sayfamızdan ücretsiz ilan verebilir veya ilanlara göz atabilirsiniz. Diğer küçük hayvanlar için kobay bakımı ve tavşan bakımı rehberlerimizi de okuyabilirsiniz.