Hamster, küçük boyutu ve sessizliği nedeniyle sıkça "çocuk için kolay ilk evcil hayvan" sanılır; oysa doğru barınak, beslenme ve sakin bir yaklaşım olmadan strese girer, hastalanır ve ısırır. Ömrü kısadır: Suriye hamsterlarında yaklaşık 2-3 yıl, cüce türlerde biraz daha az. Gece hayvanıdır; gündüz uyur, akşam ve gece aktif olur. Bu rehber, bir hamster sahiplenmeden önce ve sonra bilmeniz gerekenleri toparlar. Sağlıkla ilgili kararları egzotik/kemirgen hekimiyle verin.
Hamster size uygun mu?
- Gece aktiftir. Çocuğun okula gittiği saatlerde uyur, çocuk uyurken koşu tekerinde döner. Yatak odasında sessiz bir teker şarttır.
- Uyurken aniden uyandırılıp elden tutulmayı sevmez; korkan hamster ısırır. Küçük çocuklu evlerde etkileşim mutlaka gözetimli ve sınırlı olmalı.
- Yalnız yaşayan bir türdür (özellikle Suriye hamsterı). Aynı kafeste iki Suriye hamsterı ergenlikten sonra kanlı biçimde kavga eder, biri ölebilir. Cüce türler bazı koşullarda çift tutulabilse de acemi bir sahip için tek tek barındırmak en güvenlisidir. "Yalnız kalır, üzülür" endişesi yersizdir; hamster sosyal bir sürü hayvanı değildir.
- Kısa ömrü nedeniyle çocuk birkaç yıl içinde kayıp deneyimi yaşayabilir; bunu önceden konuşun.
Kafes ve yerleşim
- Zemin alanı olabildiğince geniş olmalı. Kesintisiz (bölmesiz) taban alanı için yaygın öneri en az yaklaşık 4.000-5.000 cm², yani kabaca 100x50 cm ve üzeridir. Renkli tüplü, çok katlı küçük kafesler bu alanı sağlamaz; kat sayısı taban alanının yerini tutmaz. Cam teraryum, büyük plastik saklama kabı ya da geniş tel kafes uygundur.
- Derin altlık (yatak malzemesi) şarttır. Hamster doğada tünel kazar; en az 15-20 cm derinlikte altlık tünel açmasına izin verir ve stresi azaltır. Kâğıt bazlı altlık ya da kavak (aspen) talaşı kullanın. Çam ve sedir talaşı kullanmayın; içerdikleri uçucu yağlar hamsterın solunum yollarına zarar verir. Kokulu/parfümlü altlıklardan kaçının.
- Koşu tekeri: Suriye hamsterı için çapı en az 20-22 cm, cüceler için en az 20 cm; düz yüzeyli (telli/ızgaralı değil) olmalı. Küçük teker sürekli eğik koşmaya zorlar ve omurga sorunları yapar.
- Saklanma evi, bol altlıkla dolu bir yuva köşesi, çiğneme malzemeleri (işlenmemiş ahşap), bir kum banyosu kabı (parfümsüz, tozsuz kemirgen kumu; kedi kumu değil) ve sığ bir yem kabı.
- Kafes; cereyandan, doğrudan güneşten, kalorifer ve klima önünden, gürültülü cihazlardan ve diğer evcil hayvanların (kedi, köpek) sürekli izlediği noktalardan uzak, sabit bir yerde olmalı. İdeal oda sıcaklığı yaklaşık 18-24 derecedir; 5 derecenin altında bazı türler kış uykusuna benzer bir uyuşukluğa girebilir.
Beslenme
- Temel besin, dengeli bir hamster yemidir. Tohum karışımları seçici yemeye (kuşyemi gibi tanecikleri seçip pelet kısmı bırakma) yol açabilir; bu durumda pelet ağırlıklı bir karışım daha dengeli olur. Protein oranı kabaca %15-20 civarındadır.
- Az miktarda taze sebze ve yeşillik: salatalık, dolmalık biber, brokoli, havuç, maydanoz, karahindiba yaprağı. Yeni yiyecekleri çok küçük miktarda tanıtın; ani ve bol taze gıda ishal yapar.
- Ara sıra çok küçük miktarda protein (haşlanmış yumurta parçası, un kurdu). Meyve çok az ve seyrek verilir; cüce hamsterlar şeker hastalığına yatkındır, meyve ve şekerli her şey kısıtlanmalıdır.
- Vermeyin: çikolata, soğan, sarımsak, pırasa, turunçgiller, avokado, çiğ fasulye, badem, tuzlu-şekerli-baharatlı insan yiyecekleri, yapışkan gıdalar (yanak keselerine yapışır).
- Temiz su her zaman erişilebilir olmalı; damlalıklı biberon ya da devrilmeyen sığ bir kap. Suyu her gün tazeleyin.
- Hamsterın yiyeceği altlığa saklaması (istifleme) normaldir; yuvayı temizlerken bozulmuş taze gıdayı ayıklayın ama kuru yem stoğunun bir kısmını bırakın, yoksa hayvan stres yapıp yeniden biriktirir.
Ele alışkanlık ve davranış
Yeni gelen hamstere ilk birkaç gün dokunmayın; sadece sessizce yanında bulunun, kafesi tanısın. Sonra elinizi kafese koyup hareketsiz tutun, avucunuzda ödül (bir çekirdek, küçük sebze parçası) bırakın. Hamster kendi isteğiyle elinize çıkmaya başlayınca kısa süreli, alçak mesafede (kucağınızın üstünde, yere yakın) tutun; düşerse yaralanır. Uyurken uyandırmayın, kuyruğundan/enseden tutmayın, yukarıdan kavramayın. Isırma genellikle korku ya da parmakta yemek kokusu yüzündendir; elinizi yıkayıp yavaşlayın. Kum banyosu, çiğneme malzemesi ve altlıkta yem arama, doğal davranışları karşılayarak stresi azaltır.
Sağlık: ne zaman veterinere?
Hamsterlar küçük ve kırılgandır; belirti görülünce hızlı davranmak gerekir. Bir egzotik/kemirgen hekimine başvurun; aynı gereklilik muhabbet kuşu ve evcil tavşan gibi diğer egzotik türler için de geçerlidir:
- Islak kuyruk (sulu, kötü kokulu ishal), makat çevresinin ıslak ve kirli olması halsizlikle birlikte; özellikle genç hamsterlarda hızla ölümcül olabilir, acildir
- Yem yememe, kilo kaybı, tüylerin kabarık ve mat durması, köşede kıpırdamadan durma
- Hapşırma, burun akıntısı, hırıltılı/güçlükle nefes alma (çam-sedir talaşı ya da soğuk cereyan sık nedendir)
- Gözde akıntı, şişlik, kapanma; ön dişlerin aşırı uzaması, çenede ıslaklık, yem düşürme
- Deride şişlik, kitle, apse; yanak kesesinin dışarı sarkması veya boşalmaması
- Aksak yürüme, bir uzvu kullanmama (küçük tekerden ya da düşmeden kaynaklı yaralanma)
- Aşırı su içme ve çok idrar (özellikle cüce türlerde diyabet belirtisi olabilir)
Güvenlik ve gezinti
- Kafes dışına çıkarıldığında yalnızca kapalı, güvenli bir alanda (küvet, büyük kapalı kutu ya da hamster çiti) ve gözetim altında olmalı; hamster inanılmaz küçük boşluklardan kaçar ve kablo kemirir.
- Şeffaf koşu topu uzun süre kullanılmamalı; havalandırma yetersiz, yön değiştirmesi zor ve stresli olabilir. Kısa ve gözetimli tutun ya da hiç kullanmayın.
- Yüksek bir yerden (masa, kucak) düşme hamster için ciddi yaralanmadır; hep yere yakın çalışın.
- Diğer evcil hayvanları kafese yaklaştırmayın; sadece varlıkları bile kronik stres yaratır.
Sık yapılan hatalar
- Küçük, tüplü kafesi yeterli sanmak; taban alanını ve altlık derinliğini önemsememek
- Çam veya sedir talaşı kullanmak
- İki Suriye hamsterını aynı kafese koymak
- Gündüz uyurken çocuğun hamsteri sürekli uyandırıp elden gezdirmesi
- Küçük çaplı, ızgaralı koşu tekeri
- Islak kuyruk belirtisini "geçer" deyip beklemek
- Bol meyve ve şekerli ödül vermek (özellikle cüce türlerde)
Yuva arayan bir hamster ya da diğer küçük evcil hayvanlar için sahiplendirme ilanlarını inceleyebilirsiniz. Sahiplendirme ücretsizdir.
