Bir ilanda koca kulaklı, iri gözlü, avuç içine sığacak kadar küçük bir köpek gördünüz ve içinizden "Ne kadar kolay bakılır" diye geçirdiniz. Chihuahua gerçekten küçük bir köpektir ama küçük bir sorumluluk değildir: cesur, sahibine çok bağlı, bazen fazla sesli ve kırılgan bir bedene sahip bir arkadaştır. Bu rehberde ırkın karakterini, kimlere uygun olduğunu, günlük bakımını ve sahiplenmeden önce bilmeniz gerekenleri bulacaksınız.
Kısaca
- Chihuahua dünyanın en küçük köpek ırklarından biridir; yetişkinler genellikle 1,5–3 kg arasındadır.
- Sahibine çok bağlanır, yabancılara karşı çekingen ve uyanıktır; eğitilmezse çok havlayabilir.
- Apartmana çok uygundur ama soğuğa, düşmeye ve sert oyuna karşı hassastır.
- Diş bakımı, diz kapağı sorunları ve tasma yerine göğüs tasması kullanımı bu ırkta özellikle önemlidir.
- "Mini" veya "teacup" diye anlatılan aşırı küçük köpekler ayrı bir ırk değildir ve sağlık sorunları daha sık görülebilir.
Chihuahua nasıl bir köpektir?
Chihuahua adını Meksika'nın Chihuahua eyaletinden alır. Uluslararası Kinoloji Federasyonu (FCI) sınıflandırmasında süs ve arkadaş köpekleri grubunda yer alır. Yani bir iş veya av köpeği değil, insanının yanında yaşamak için yetiştirilmiş bir arkadaş köpeğidir.
Boyut ve görünüm
Yetişkinler genellikle 1,5–3 kg ağırlığındadır. Elma biçimli bir kafası, iri ve dik kulakları, yuvarlak gözleri vardır. İki tüy tipi bulunur: kısa tüylü ve uzun tüylü. Renk yelpazesi çok geniştir; krem, açık kahve, siyah, beyaz ve bunların karışımları sık görülür.
Ömür
İyi bakılan bireyler çoğunlukla uzun yaşar; 12–16 yıl yaygındır, daha uzun yaşayanlar da vardır. Bu yüzden onu sahiplenmek, en az on yıllık bir plan yapmak demektir.
Karakteri: küçük beden, büyük kişilik
Chihuahua sahiplerinin en sık söylediği şey, köpeğin "kendini büyük sandığı"dır. Bu ırk cesur, meraklı ve uyanıktır. Evdeki her sesi fark eder, kapıya gelen herkesi haber verir. Ailesine, çoğu zaman da tek bir kişiye çok bağlanır ve onu her yerde takip eder.
- Sahibine bağlılık: Kucakta, yorganın altında, sahibinin yanında olmayı sever. Uzun saatler yalnız kalmak onu zorlayabilir.
- Yabancılara karşı çekingenlik: Erken yaşta farklı insanlar, sesler ve ortamlarla tanıştırılmayan köpekler ürkek veya hırçın olabilir.
- Havlama: Küçük bir bekçi gibidir. Sınırları ve rutini öğretilmezse havlama alışkanlığa dönüşebilir. Bu konuda köpek havlama sorunu yazımız yardımcı olur.
- Zeka: Öğrenmeye açıktır ve ödüllü eğitime iyi yanıt verir; ancak kendi bildiğini yapmaya da yatkındır. Kısa, eğlenceli ve tutarlı eğitim seansları en iyi sonucu verir.
Küçük köpeklerin hırlaması veya havlaması bazen "sevimli" bulunup görmezden gelinir. Oysa bu, köpeğin korktuğunu veya rahatsız olduğunu anlatır. Köpeğinizin işaretlerini okumak için köpek vücut dili yazımıza göz atabilirsiniz.
Chihuahua kimlere uygun?
Bu ırk birçok ev için harika bir seçimdir ama herkes için değil. Aşağıdaki tablo, yaşam tarzınızla ne kadar uyumlu olduğunu hızlıca görmenize yardımcı olur:
| Durumunuz | Uygunluk | Not |
|---|---|---|
| Apartmanda, küçük bir evde yaşıyorum | Çok uygun | Az yer ister; günlük kısa yürüyüşler ve ev içi oyun yeterlidir. |
| Evde küçük çocuklar var | Dikkatli olun | Çok kırılgandır; düşürülmek veya sıkılmak ciddi yaralanmaya yol açabilir. Köpek de korkunca ısırabilir. |
| Gün boyu evde kimse yok | Zor | Sahibine çok bağlıdır; uzun yalnızlık kaygıya ve havlamaya yol açabilir. |
| İlk kez köpek sahipleniyorum | Uygun | Bakımı kolaydır; sosyalleştirme ve sınır koymaya zaman ayırmanız gerekir. |
| Yaşlı veya az hareketli biriyim | Çok uygun | Sakin bir ev ve yakın bir arkadaşlık onun için idealdir. |
| Evde büyük bir köpek var | Dikkatli olun | Oyun sırasında kazara yaralanabilir; tanıştırma ve oyun gözetimli olmalı. |
| Uzun doğa yürüyüşleri, koşu yapmak istiyorum | Pek uygun değil | Kısa mesafeleri sever; soğukta ve sıcakta çabuk yorulur. |
Günlük bakım nasıl olmalı?
Beslenme
Küçük bir midesi ve hızlı bir metabolizması vardır. Yaşına ve ağırlığına uygun, küçük ırklar için hazırlanmış kaliteli bir mama seçin ve günlük miktarı birkaç öğüne bölün. Masadan yemek vermek, bu boyuttaki bir köpekte kısa sürede kilo almaya yol açar; birkaç yüz gram fazlalık bile onun için büyük bir yüktür.
Çok küçük yavrular uzun süre aç kalmaya dayanıksızdır. Yavrunun öğünlerini atlamayın; halsizlik, titreme veya sendeleme fark ederseniz vakit kaybetmeden veteriner hekime başvurun.
Egzersiz ve oyun
Günde birkaç kısa yürüyüş ve ev içinde oyun çoğu zaman yeterlidir. Burun çalışması (ödül saklama oyunları), küçük top oyunları ve kısa eğitim seansları zihnini de yorar. Yürüyüşlerde mutlaka göğüs tasması (harness) kullanın: boyun tasması, nefes borusu hassas olan küçük ırklarda boğaza baskı yapabilir.
Tüy bakımı
Kısa tüylüler için haftada bir yumuşak fırçayla tarama yeterlidir. Uzun tüylülerde ise kulak arkası, bacak arkası ve kuyruktaki tüyler düğümlenebileceği için haftada birkaç kez tarama önerilir. Banyo gerektiğinde, köpek şampuanıyla ve köpeği iyice kuruttuktan sonra sıcak bir ortamda yapılmalıdır.
Diş bakımı
Küçük ağızda çok sayıda diş sıkışık durduğu için bu ırkta diş taşı ve diş eti sorunları sık görülür. Yavruluktan itibaren dişlerini köpek diş macunuyla fırçalamaya alıştırın ve kontrollerde ağız sağlığını da sorun. Ayrıntılar için kedi ve köpeklerde diş sağlığı yazımıza bakabilirsiniz.
Soğuk ve sıcak
İnce yapısı ve küçük bedeni nedeniyle çabuk üşür. Kışın kısa yürüyüşlerde köpek montu işe yarar; evde de cereyandan uzak, sıcak bir yatak ayırın. Yazın ise sıcak asfalttan ve öğle saatlerindeki yürüyüşlerden kaçının.
Dikkat: Chihuahua'yı yüksek bir koltuktan veya yataktan atlamaya bırakmayın ve kucakta taşırken sıkıca destekleyin. Bu boyuttaki bir köpek için kucaktan düşmek bile kırığa yol açabilir. Merdiven veya rampa kullanmak, özellikle yavru ve yaşlı köpeklerde riski azaltır.
Sağlık açısından nelere dikkat edilmeli?
Her köpek gibi bu ırk da sağlıklı ve uzun bir ömür sürebilir. Yine de bu ırkta bazı sorunlar daha sık görülür ve sahiplerin bunları bilmesi erken fark etmeyi kolaylaştırır. Aşağıdakiler teşhis değil, gözlem noktalarıdır:
- Diz kapağı kayması: Köpek yürürken bir arka bacağını birkaç adım havada tutup sonra normal yürümeye devam ediyorsa veteriner hekime gösterin.
- Nefes borusu hassasiyeti: Heyecanlanınca veya tasma çekilince "kaz sesi" gibi bir öksürük duyuluyorsa bunu kontrolde mutlaka söyleyin.
- Diş sorunları: Ağız kokusu, kızarık diş eti veya yemek yerken zorlanma.
- Kafatasında açıklık (molera): Bazı bireylerde kafatasının üst kısmında yumuşak bir bölge bulunur. Köpeğinizde böyle bir bölge varsa başına darbe gelmemesine özen gösterin ve hekiminize danışın.
- Kalp sesleri: Küçük ırklarda yaş ilerledikçe kalp kapakçığı sorunları görülebilir. Düzenli kontrollerde hekiminiz kalbi dinleyecektir.
Sahiplendikten sonraki ilk veteriner ziyaretinde aşı, parazit ve genel sağlık kontrolü yapılır. Hazırlık için ilk veteriner ziyareti kontrol listemize göz atın.
"Mini" veya "teacup" Chihuahua gerçek mi?
İnternette "mini", "teacup" veya "cep boy" olarak anlatılan köpekler ayrı bir ırk ya da resmi bir tür değildir. Bu ifadeler genellikle olağandan çok daha küçük köpekleri tanımlamak için kullanılır. Aşırı küçük köpeklerde kan şekeri düşmesi, kırık ve diğer sağlık sorunları daha sık görülebilir. Sahiplenirken "ne kadar küçük o kadar iyi" düşüncesiyle değil, sağlıklı ve karakteri size uyan bir köpek arayarak karar verin.
Chihuahua nasıl sahiplenilir?
Patisevgi'de Chihuahua sahiplendirme ilanlarını şehrinize göre filtreleyebilirsiniz. Barınaklarda ve gönüllülerin yanında da yeni yuvasını bekleyen safkan ve melez küçük ırk köpekler bulunabilir. Yetişkin bir köpek sahiplenmek, karakterini önceden görebilmeniz açısından çoğu zaman avantajlıdır.
İlan sahibine şunları sorun:
- Köpek kaç yaşında, aşıları ve parazit uygulamaları yapıldı mı? Kısırlaştırıldı mı?
- Mikroçipi var mı?
- Bilinen bir sağlık sorunu, düzenli kullandığı bir ilaç var mı?
- Çocuklarla, kedilerle veya başka köpeklerle yaşadı mı?
- Yalnız kaldığında nasıl davranıyor? Tuvalet alışkanlığı oturdu mu?
Para, kapora veya kargo ücreti isteyen ilanlara karşı dikkatli olun; Patisevgi'de hayvan için para istenmez ve bu tür talepler dolandırıcılık işareti olabilir. Sahiplendirme sürecinin adımlarını köpek sahiplendirme rehberimizde ayrıntılı anlattık.
Eve geldiği ilk hafta nasıl geçmeli?
Yeni evine gelen küçük bir köpek için her şey büyük ve yabancıdır. İlk günlerde amaç, ona güvende olduğunu hissettirmektir.
- Sakin bir köşe hazırlayın: Yatağını, su kabını ve oyuncaklarını kalabalıktan uzak, ama sizi görebileceği bir yere koyun. Üstü kapalı bir yatak veya battaniyeyle örtülmüş bir taşıma çantası, saklanmayı seven bu ırk için iyi bir sığınaktır.
- Misafir trafiğini erteleyin: İlk hafta herkesin köpeği görmeye gelmesi onu yorabilir. Tanışmaları birkaç güne yayın.
- Mamayı birden değiştirmeyin: Önceki evinde ne yiyorsa bir süre ondan devam edin, geçişi günler içinde yapın.
- Rutini hemen başlatın: Yemek, tuvalet, yürüyüş ve uyku saatlerini her gün aynı tutmak hem tuvalet eğitimini hem de uyumu kolaylaştırır.
- Kısa yalnızlık alıştırmaları yapın: Birkaç dakikalık ayrılıklarla başlayıp süreyi yavaşça uzatın. Çıkışlarınızı ve dönüşlerinizi büyük bir olay hâline getirmeyin.
İlk ayda karşılaşabileceğiniz diğer durumlar için sahiplendirme sonrası ilk ay yazımız yol gösterir.
Bu hataları yapmayın
- Onu sürekli kucakta taşımak: Küçük de olsa o bir köpektir; yere basmaya, koklamaya ve çevresini tanımaya ihtiyacı vardır. Sürekli kucakta kalan köpek dış dünyadan daha çok korkabilir.
- Sosyalleştirmeyi atlamak: Erken yaşta farklı insanlar ve ortamlarla tanışmayan küçük köpekler ürkekleşebilir.
- Boyun tasması kullanmak: Nefes borusu hassas olan küçük ırklarda göğüs tasması daha güvenlidir.
- Masadan yemek vermek: Küçük bir lokma bile bu boyuttaki bir köpek için fazla kaloridir.
- Diş bakımını ertelemek: Bu ırkta diş sorunları erken başlayabilir.
- Kötü davranışı "küçük olduğu için" görmezden gelmek: Büyük bir köpekte izin vermeyeceğiniz havlama veya hırlamaya küçük köpekte de izin vermeyin; ödüllü eğitimle sınır koyun.
Sahiplenmeden önce kontrol listesi
- Küçük ırka uygun göğüs tasması ve kayış
- Kenarlıklı, sıcak bir yatak ve kış için mont
- Küçük ırk yavru veya yetişkin maması
- Köpek diş fırçası ve macunu
- Koltuk veya yatak için rampa ya da basamak
- Tuvalet eğitimi için çiş pedi (gerekirse) ve ödül maması
- Yakınınızda bir veteriner hekim
Apartmanda köpekle yaşamaya dair diğer ipuçları için apartmanda köpek beslemek yazımıza göz atın.
Sık sorulan sorular
Chihuahua çok havlar mı?
Uyanık ve bekçi yapılı bir ırk olduğu için havlamaya yatkındır. Erken sosyalleştirme, yeterli oyun ve ödüllü eğitimle havlama çoğu zaman kontrol altına alınabilir.
Chihuahua çocuklu ailelere uygun mu?
Daha büyük ve sakin çocukların olduğu evlerde uyum sağlayabilir. Küçük çocuklar köpeği kazara düşürebilir veya sıkabilir; bu yüzden birlikte vakit geçirirken bir yetişkin her zaman gözetmelidir.
Chihuahua tüy döker mi?
Evet, hem kısa hem uzun tüylüler tüy döker. Mevsim geçişlerinde dökülme artabilir; düzenli tarama evdeki tüy miktarını azaltır.
Chihuahua kaç yıl yaşar?
İyi bakıldığında çoğunlukla 12–16 yıl yaşar; daha uzun yaşayanlar da vardır.
Chihuahua yalnız kalabilir mi?
Kısa süreler yalnız kalmaya alıştırılabilir, ancak sahibine çok bağlı olduğu için uzun saatler yalnız kalmak onu zorlar. Gün boyu evde kimse yoksa bu ırk için önceden plan yapın.
Chihuahua kediyle anlaşır mı?
Doğru tanıştırıldığında çoğu kedilerle iyi geçinir. Tanıştırmayı yavaş yapın ve ilk haftalarda ikisini gözetimsiz bırakmayın.
Chihuahua'ya tuvalet eğitimi nasıl verilir?
Uyandıktan, yemekten ve oyundan sonra köpeği hep aynı noktaya götürün ve doğru yere yaptığında hemen ödüllendirin. Küçük ırklarda bu süreç daha fazla sabır isteyebilir. Adımlar için yavru köpek tuvalet eğitimi yazımıza bakın.
